09-09-09 12:30
Kun je de ebooks die je nu koopt over vijf of tien jaar nog wel lezen? Geen gekke vraag, als je bijvoorbeeld bedenkt dat het Mobipocket formaat binnen één decennium ontwikkeld werd, tot wasdom kwam en nu ter ziele gaat. Het belang van uitgevers staat echter haaks op het belang van lezers.
Iedereen die nog wel eens een 5,25” floppy tegenkomt met daarop een WP5.1 bestand weet hoe moeilijk het is om de documenten op een moderne pc tevoorschijn te toveren. Zowel het formaat (WordPerfect) als de drager (floppy disc) zijn verouderd. Hetzelfde geldt min of meer voor ebooks; de fysieke drager mag dan aan betekenis inboeten, ebook formaten kunnen ook verouderen en van het toneel verdwijnen.
Komen en gaan
Mobipocket is hiervan een goed voorbeeld; in 2000 werd het formaat ontwikkeld en al snel werden veel ereaders uitgerust met Mobipocket support. Maar nadat Amazon het formaat overnam ging het bergafwaarts met de ontwikkeling van Mobipocket en het lijkt er nu op dat het formaat (bewust) de nek wordt omgedraaid, omdat Amazon andere plannen heeft. Nu al kun je op veel ereaders geen beveiligde Mobipocket ebooks meer lezen.
Het probleem is tweeledig; ebookformaten kunnen ten onder gaan, en beveiligingssystemen kunnen de toegang tot het ebook beperken waardoor conversie niet (meer) mogelijk is. Veel uitgevers zijn bang voor illegaal kopiëren van hun ebooks en kiezen daarom voor DRM, waardoor men controle houdt over de verkochte content. Maar aangezien een bepaald ebook formaat of DRM systeem vaak door één commerciële partij ontwikkeld wordt (bijvoorbeeld Mobipocket, of Adobe) ben je als consument dus ook afhankelijk van de grillen van die ene partij.
Digitale duurzaamheid
Het fenomeen ‘digitale duurzaamheid’ zal de komende jaren een belangrijk thema worden in de discussie over digitaal uitgeven. Helaas staan de financiële belangen van uitgevers en hun aandeelhouders haaks op het besef dat het ebook in toenemende mate een drager wordt van ons cultureel erfgoed en dat ebooks net zoals gedrukte boeken ook over vele jaren nog gelezen moeten kunnen worden.
Om te voorkomen dat ebooks – kunstmatig - een beperkte levensduur hebben zullen uitgevers ervan overtuigd moeten worden dat ze bij het uitbrengen van hun werk in digitale vorm kiezen voor een open ebookformaat, dat niet door één bedrijf ontwikkeld wordt (zoals ePub), en dat ze afzien van het ‘beschermen’ van content middels DRM.
Daarnaast zullen argeloze lezers die ebooks kopen beter geïnformeerd moeten worden over het feit dat de (beveiligde) ebooks die ze kopen eigenlijk niet hun eigendom zijn, maar slechts geleased worden van de uitgever. Partijen als Bol.com, die zich nu met veel bombarie richten op de introductie van digitaal lezen in Nederland, zullen hier ook meer duidelijkheid over moeten verschaffen.
