‘Er moet meer onderzoek komen naar gevolgen digitaal lezen’

Volgens professor Adriaan van der Weel moet er meer onderzoek gedaan worden naar de gevolgen van de digitalisering van het boek op leesvaardigheid en kennisoverdracht. Dat stelde hij in zijn presentatie tijdens een bijeenkomst georganiseerd door Stichting Lezen. Ik leidde het onderwerp 'trends en ontwikkelingen op het gebied van digitale leesmedia' in.

De middag stond in het teken van de opkomst van digitale media en de betekenis daarvan voor het (leesbevorderings)werk van Stichting Lezen en voor het lezen in het algemeen. Met de verandering die de digitalisering van het boek meebrengt verandert ook hun missie. De uitkomst uit de discussies diende dan ook als input voor het nieuwe beleidsplan van de stichting.

De middag werd ingeleid door Sidney Vollmer. Hij is auteur van Alles ruikt naar chocola. Dit boek werd ook als iPad app beschikbaar gemaakt. Bijzonder is dat deze app allerlei toevoegingen kent. Zo bevat het ebook playlists met muziek die de lezer kan afspelen tijdens het lezen en je kunt het boek laten voorlezen door de auteur. Ook kan de lezer in contact treden met de schrijver via facebook of twitter (daarvan is echter nog weinig gebruik gemaakt).

Sidney ziet zichzelf als een auteur die niet alleen wil schrijven maar ook gebruik wil maken van de gelaagdheid die een digitaal medium mogelijk maakt. Opmerkelijk is dat vooral de traditionele media zich negatief uitlieten over de app. Men vindt de toevoegingen in de app maar afleiden van het verhaal. Op internet verschenen er positievere recensies.

Na de introductie op het onderwerp 'Wat is leesbevordering' door Daan Beeke mocht ik het onderwerp 'Trends en ontwikkelingen op het gebied van digitale leesmedia' inleiden. In mijn presentatie beschreef ik de ontwikkeling van de drager van het boek, gevolgd door verkoopcijfers van ebooks in Nederland en een blik op de technologische ontwikkelingen die we de komende jaren mogen verwachten en wat die voor mogelijkheden met zich meebrengen.

Daarna volgde een interessante bijdrage van Adriaan van der Weel, professor Book and Digital Media Studies aan de Universiteit Leiden. Hij betuigde dat er meer onderzoek gedaan moet worden naar de gevolgen van digitaal lezen op onder andere kennisoverdracht en leesvaardigheid.

"Als digitaal lezen er bijvoorbeeld toe leidt dat mensen zich minder lang kunnen concentreren op een tekst, wordt het ook moeilijker om een langer betoog te volgen. Dat is in een democratische samenleving toch een essentiële vaardigheid", aldus Van der Weel.

Ook vindt hij dat kennisoverdracht niet per se 'leuk' hoeft te zijn. "Uitgevers moeten zich afvragen of hun methoden effectief zijn in hun doelstelling (kennisoverdracht), niet of ze als aangenaam of leuk worden ervaren door leerlingen. En mensen kunnen wel stellen dat je tegenwoordig alles kunt opzoeken op internet en dat je dus niet meer hoeft te beschikken over feitenkennis, maar je moet nieuwe kennis toch in een context kunnen plaatsen", aldus Van der Weel.

Na een presentatie door Peter Nikken over multimedia geletterdheid werd de middag afgesloten door Gerlien van Dalen en Niels Bakker van Stichting Lezen. De discussies na elke sessie werden gemodereerd door Dick Schram (Vrije Universiteit) en Natascha Notten (Universiteit van Amsterdam).

Aanwezig waren onder meer (vertegenwoordigers van) de Raad voor Cultuur, het Nederlands Letterenfonds, Stichting CPNB, de GAU, de Koninklijke Boekverkopersbond, Digischool, Wintertuin, Passionate Bulkboek, auteurs, app-ontwikkelaars, IBM, en het Letterkundig Museum.

Benieuwd naar het werk van Stichting Lezen? Bekijk dan dit overzicht van onderzoeken dat bij Eburon verscheen.