17-02-09 14:00
Volgens onderzoekers van de TU Delft is het auteursrecht in 2010 niet meer te handhaven, door de internetdistributie van films, muziek en andere beschermde werken. Er gaan daarom stemmen op om een downloadheffing te introduceren, om gemiste inkomsten van rechthebbenden te compenseren. Internetters zouden dan maandelijks een vast bedrag moeten betalen bovenop het abonnementsgeld. Hoe zou zo’n idee kunnen uitpakken voor het boekenvak?
Op nu.nl kwam ik een interessante analyse tegen van Remy Chavannes, die een dergelijke heffing op zich een ‘goed idee’ vindt. “Handhaving van auteursrecht in de privésfeer is betrekkelijk zinloos en onwenselijk. In het verleden hebben heffingen ook heel behoorlijk gewerkt, op blanco cassettebandjes, cd’s en dvd’s.”
Maar de vraag is of een downloadheffing wel het gewenste effect sorteert. Zo zou een heffing opgevat kunnen worden als een vrijbrief om dan maar onbeperkt te gaan downloaden. Ook is de vraag hoe hoog zo’n heffing moet worden. Als je een snel internetabonnement hebt, zou je dan ook meer moeten betalen?
Boekenheffing
Deze discussie gaat op dit moment voornamelijk over muziek en films, die immers al op grote schaal illegaal worden uitgewisseld. Maar wat als het boekenvak ook te maken krijgt met digitale piraterij? In Amerika worden er bijvoorbeeld al steeds meer studieboeken ingescand en op downloadsites aangeboden. En op sites als The Pirate Bay worden ook steeds meer illegale ebooks aangeboden. Geen fictief idee dus, boekenpiraterij, maar keiharde realiteit, vooral in het Engelstalige gebied.
Uitgevers die wel oren hebben naar een downloadheffing voor boeken, zullen een complexe discussie moeten voeren met andere rechthebbenden. Het zou een interessante samengestelde heffing opleveren, die verdeeld wordt over muziekindustrie, filmmaatschappijen en uitgevers. Maar wie krijgt welk deel van de koek? Of moet er een aparte ‘boekenheffing’ worden ingesteld voor uitgevers? Of wellicht een heffing op de verkoop van e-readers?
Nieuwe ideeën en praktijken
Het is zeer de vraag of uitgevers in de toekomst moeten willen of kunnen (over)leven van een boekenheffing. Belangrijker dan de verdeelsleutel is namelijk de vraag of zo’n heffing op de lange termijn wel helpt. Chavannes: “Door zo’n centrale regeling hebben rechthebbenden bovendien geen prikkel meer om innovatieve business modellen te ontwikkelen of om te concurreren op prijs, kwaliteit of dienstverlening. De opkomst van internetdistributie moet de film- en muziekmaatschappijen nu juist wakker schudden en dwingen tot nieuwe ideeën en praktijken. Wie niet innoveert, sterft uit.”
Mijn conclusie is dat de discussie over een mogelijke downloadheffing zeker relevant is voor uitgevers, maar niet bijzonder zinvol. Want feitelijk heeft een downloadheffing niets meer met het auteursrecht te maken, zo stelt ook Chavannes. “Met de introductie van een downloadheffing zou het auteursrecht verworden tot een ordinaire belasting.”
