21-12-09 11:35
Over digital rights management (DRM) is – ook op dit blog - al veel gezegd en geschreven. Dat DRM gebruiksonvriendelijk is en ervoor kan zorgen dat je in de toekomst je legaal aangeschafte ebooks kwijtraakt dat weten we nu wel. Gelukkig zijn er ook alternatieven voor DRM, die een stuk gebruiksvriendelijker zijn.
Uitgevers zetten digital rights management in om controle te houden over de door hen (al dan niet via een intermediair) verkochte digitale waren. Zo kan het aantal keer dat een consument een ebook op een andere ereader kopieert beperkt worden, of kan er een maximale geldigheidsduur meegegeven worden aan een ebook (dit is per definitie altijd het geval met DRM, maar dit terzijde).
DRM is een technische implementatie van de juridische wereld van het copyright. Het probleem is dat de techniek in de praktijk leidt tot veel onbegrip en problemen bij nietsvermoedende consumenten. Het activeren van ebooks verloopt niet zonder problemen, of de ebooks werken niet op de ereader naar keuze. Of, erger nog, de ebooks worden waardeloos als de leverancier failliet gaat. Voorts kun je een ebook dankzij DRM niet uitlenen, of weggegeven/verkopen aan iemand anders, als je het uit hebt.
Een aantal vooruitstrevende auteurs en uitgevers, die inzien dat DRM geen lang leven beschoren zal zijn, bieden hun ebooks zonder enige vorm van beveiliging aan. Maar nog lang niet iedereen in het boekenvak durft dat aan. Gelukkig zijn er drie alternatieven voor DRM, in de vorm van social DRM, watermarking en password protection.
Social DRM
Bij social DRM wordt de naam van de koper, al dan niet met (email)adres, verwerkt in het ebook bestand, als een digitale ex libris. Dat kan subtiel, bijvoorbeeld ergens achterin of in het colofon, maar ook wat meer in het oog springend, op de voorpagina of als een soort koptekst boven elke pagina.
Technisch gezien is de term ‘social DRM’ niet correct, want er is geen sprake van rights management in technologisch-juridische zin, maar de uitwerking zou hetzelfde moeten zijn. Uitgevers gaan ervan uit dat consumenten die op legale wijze een ebook aanschaffen, dat digitale boek niet zo snel met hun naam erop zullen posten op een illegale filesharing site.
Waterdicht is de methode niet, want een kwaadwillende zou de naam kunnen verwijderen uit het bestand of een fictieve naam kunnen opgeven tijdens het aankoopproces. Maar het is een elegante methode ‘om eerlijke klanten eerlijk te houden’, zoals rechthebbenden het zo zalvend kunnen zeggen. Social DRM is feitelijk een moreel appèl op de lezer om het boek niet illegaal te verspreiden.
Voordeel is dat de bestanden zonder activatieprocedure op uiteenlopende ereaders te lezen zijn, dat lezers de ebooks kunnen backuppen en dat de ebooks niet (al dan niet kunstmatig) ‘verlopen’ na verloop van tijd.
Watermarking
Een andere methode van bescherming is watermarking. Daarbij wordt een ebook bestand voorzien van een unieke code, aan de hand waarvan een uitgever kan zien waar en wanneer het bestand verkocht is. Zodoende kan een uitgever maatregelen nemen als een ebook, voorzien van een digitaal watermerk, op een illegale site belandt.
Ook hier geldt weer dat de methode niet waterdicht is. Een hacker kan de code uit het ebook verwijderen. Dat kan echter lastig zijn, want een dergelijke code kan in theorie ook deel uitmaken van de tekst zelf (bijvoorbeeld in de vorm van een checksum van een bepaalde alinea, waarvan de uitkomst weer op subtiele wijze wordt verwerkt in de tekst of in een afbeelding).
Een nadeel van watermarking is dat het wederom vertrouwt op techniek, en in mindere mate een beroep doet op het ethisch besef van de lezer. Voordeel is, net als bij social DRM, dat ebooks voorzien van een watermerk op alle apparaten gelezen kunnen worden en ook niet eerst geactiveerd hoeven te worden.
Password protection
Het van een wachtwoord voorzien van ebooks is een heel basale (en oude) vorm van DRM, die echter weer in opmars lijkt te zijn. Het werkt heel eenvoudig, tijdens de aankoop van een ebook geeft de gebruiker een wachtwoord op, vervolgens kan het ebook alleen gelezen worden als men eerst dat wachtwoord invoert. Redelijk gebruiksvriendelijk, een ebook kan in principe gedeeld worden met anderen en kan ook geopend worden als de uitgever of DRM-provider onverhoopt omvalt.
Ook hier geldt weer dat het systeem zo sterk is als de zwakste schakel; er hoeft maar één persoon het ebook samen met het password te verspreiden, en het hek is van de dam. En ook ebooks voorzien van een password kunnen ‘gekraakt’ worden. Bijkomend nadeel is dat de ereader moet kunnen omgaan met password protected ebooks; dat zal lang niet altijd het geval zijn.
Conclusie
Voor wie het nog niet aandurft om zijn ebooks geheel onbeveiligd de wereld in te sturen, maar toch zijn lezers niet wil opzadelen met de ellende die DRM kan veroorzaken, zijn er een aantal werkbare alternatieven voorhanden.
Bij social DRM ligt de nadruk op preventie, het is een voor de lezer aangename wijze om aan te geven dat het niet de bedoeling is dat het ebook zonder meer verspreid wordt. Bij watermarking ligt de nadruk op controle achteraf, maar is nog altijd gebruiksvriendelijk. Bij password protected ebooks, waar de nadruk net als bij Social DRM op (technische) preventie ligt, wordt het gebruiksgemak al snel minder.
Maar hoe elegant en gebruiksvriendelijk social DRM of watermarking ook zijn, mijn voorkeur blijft hoe dan ook uitgaan naar ebooks zonder DRM, watermerk, wachtwoord of ex libris, net zoals bij het papieren boek het geval was.
