Lean en mean

Op twitter had ik met @boezeman en @pieterkers de honderdduizendste discussie over de toekomst van de uitgeverij. Terecht merken zij op dat focus (minder titels), gerichte marketing (door uitgever en auteur samen) en specialisatie van groot belang zijn, wil je toegevoegde waarde kunnen blijven bieden. Ik denk dat minimale overhead van net zo’n groot belang is.

De toekomst van uitgevers is net zo ongewis als de toekomst van de boekhandels, nu partijen als Amazon en Kobo zich steeds meer opstellen als ‘end to end’ platformen. “The only really necessary people in the publishing process now are the writer and reader”, zei Russell Grandinetti van Amazon onlangs.

In de V.S. heeft Amazon al een immens bereik, zowel voor fysieke boeken (print on demand via CreateSpace) als voor ebooks (via de Kindle ereaders en apps). En Kobo werkt hard aan een groot digitaal bereik. Als over een paar jaar het merendeel van de mensen digitaal leest (voor fictie is dat helemaal niet zo onrealistisch), dan kun je dus met twee of drie platformen het grootste deel van de lezers bereiken.

Met die gedachte in het achterhoofd is het dus niet zo’n vreemde gedachte dat Amazon nu actief auteurs werft, en ook Kobo maakt stappen die kant op. Als je het bereik en de marketingkracht hebt, dan heb je een auteur al heel wat te bieden. Een deel van de functies van het klassieke uitgeverijbedrijf wordt dus overgenomen door de retailer. Daar worden veel boekenvakkers zenuwachtig van, want het wordt steeds moeilijker om je toegevoegde waarde te behouden en zichtbaar te maken.

Ik geloof niet dat de Amazons en Kobo’s van deze wereld het totale uitgeefbedrijf overnemen. Want begeleiding van een auteur, redactie, vormgeving, marketing, het blijft allemaal nodig. Wie het doet maakt eigenlijk niet zoveel uit, als het maar gebeurt. Wat ik wel geloof is dat de keten door de digitalisering in zijn totaliteit onder druk komt te staan, inclusief de marges voor tussenpartijen.

De prijzen van ebooks zullen onder druk van de consument onherroepelijk lager worden. Deels wordt dat gecompenseerd door een groter aantal verkochte digitale boeken (impulsaankopen), maar de totale economische omvang van het boekenvak zal met tientallen procenten afnemen. Dat betekent dus ook voor iedereen die zich tussen auteur en lezer bevindt, het scherp op de centen letten wordt. Alle overbodige overhead (vaak nog afkomstig uit het druktijdperk!) zal als een molensteen gaan werken.

Uitgeverijen en uitgevers zullen zeker blijven, maar hun rol zal stevig veranderen, en de organisaties waarin ze opereren moeten lean en mean zijn. Qua organisatietype denk ik dat de netwerkorganisatie hierbij in het voordeel is, zodat je flexibel om kunt blijven gaan met de verschillende auteurswensen die zich voor gaan doen.