22-11-07 12:00
Boeken kapot maken om ze te lezen. Het klinkt paradoxaal, maar het idee komt van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Want de reden dat veel belangrijke, oudere boeken niet worden gelezen is dat ze niet online staan. Probleem: om ze snel online te krijgen moet je ze kapot snijden.
NRC Next laat Hans Jansen, directeur Research en Development van de Koninklijke Bibliotheek aan het woord: "De huidige generatie studenten is opgegroeid met de zoekmachine. Studenten zoeken met Google: ze tikken een paar woorden in en ze krijgen een grote hoeveelheid hits. En daar zit veel literatuur tussen die ze kunnen gebruiken. Maar ze beseffen niet dat er een enorme hoeveelheid boeken, tijdschriften en artikelen is die je niet met Google kunt vinden. Waarom niet? Omdat die niet in een digitale vorm bestaan, maar alleen op papier."
Het probleem is dat het inscannen van oude boeken nog niet zo gemakkelijk is. Je kunt iemand achter een glasplaat scanner zetten, die dan pagina voor pagina het boek inscant. Maar dat duurt lang en is dus kostbaar. Daar komt dan nog extra tijd bij voor het corrigeren van OCR bestanden (automatische tekstherkenning).
Je kunt een boek ook opsturen naar de Filippijnen, waar het door typisten bladzijde voor bladzijde wordt overgetypt. Dat schijnt heel goed te gaan, ook al begrijpen ze natuurlijk helemaal niets van wat ze lezen. Maar ook al zijn de arbeidskosten laag, het is nog altijd duurder dan bovenstaande optie.
Een andere oplossing is om de rug van de boeken af te snijden en de losse pagina’s automatisch te scannen. Dat gaat veel sneller, alleen: het boek is dan definitief kapot. En dat is erg vervelend als je als bibliotheek maar één exemplaar van het betreffende boek hebt. Dan doet de vraag zich voor wat belangrijker is: de inhoud van een boek vindbaar maken op internet, of het boek als artefact conserveren en voor lief nemen dat niemand ernaar vraagt.
Maria Heijne, bibliothecaris van de TU Delft en voorzitter van de Samenwerking Universiteitsbibliotheken en de KB, vindt het versnijden "een inventief en creatief plan". Maar ze zegt er wel bij dat ze niet weet of elke UB een deel van zijn collectie wil offeren. "Dat doet toch zeer aan het bibliotheekhart. Zeker de oudere werken, daar zijn de UB’s vaak nogal trots op."
Is het idee van de KB een staaltje van onomkeerbare cultuurvernietiging? Jansen: "Ach, een boek is ook maar een informatiedrager. Het gaat toch om de inhoud? En van elk boek kun je altijd nog een origineel inzien in ten minste één Nederlandse bibliotheek."
