10-04-07 16:00
Tot in de 20e eeuw kon men louter op stellingen promoveren. Later werd het schrijven van een proefschrift verplicht. En sinds 1992 hoeft bij veel universiteiten het proefschrift niet meer vergezeld te worden door stellingen. Internetbedrijf Mediamatic presenteert nu volgens eigen zeggen het proefschrift van de toekomst; de dissertatie 2.0, het proefschrift als community.
De dissertatie 2.0 is volgens Mediamatic niet langer een statische neerslag van een onderzoek; het nieuwe proefschrift bouwt een community rond het proefschrift en wil een brug slaan tussen verschillende vormen van kennisproductie. Nieuwe inzichten en (tegen-)argumenten kunnen worden toegevoegd. Het systeem moet daardoor interactie met andere onderzoekers en meelezende leken stimuleren.
Maar hoe 2.0 is dit concept? Diverse auteurs (waaronder ondergetekende) hebben geëxperimenteerd met interactief schrijven op een ‘write site’ en op internet stikt het van de wiki’s en de weblogs waar één of meer auteurs ideeën of verhalen delen met hun bezoekers, die vrijelijk kunnen reageren op het geschrevene.
Van echte innovatie is pas sprake als het proefschrift niet alleen op een interactieve wijze tot stand komt, maar universiteiten de ‘virtuele kenniswolk’ of community ook als verdedigbare academische entiteit beschouwen. En dat is bij mijn weten nog niet het geval.
Het proefschrift is immers een lineair en geconsolideerd verslag van een wetenschappelijke zoektocht, waarin onderzoeksvragen, proces en methode expliciet worden gemaakt. Als het proefschrift op een bepaald moment door de promotiecommissie verdedigbaar geacht wordt dan mag het vanaf dat moment niet meer veranderd worden. De community moet op een gegeven moment dus ‘op slot’ en alsnog omgezet worden in een ouderwets lineair document.
Pas na de verdediging mag het werk weer veranderd of hergebruikt worden. En dan is ontsluiting via een interactieve community natuurlijk een moderne manier om de opgedane kennis in bredere kring te verspreiden.
