08-02-10 16:36
Waar veel uitgevers en boekhandels nog denken dat ze het ebooktijdperk ongeschonden zullen doorstaan, al dan niet geholpen door drm en stichting Brein, zijn mensen uit de muziekindustrie een stuk minder positief over het lot van het boekenvak. “Jullie staat hetzelfde te wachten als ons. Maar dan sneller.”
De afgelopen maanden heb ik bij gelegenheid een aantal maal gesproken en getwitterd met mensen uit de muziekindustrie. En allemaal laten ze er geen gras over groeien. Het slagveld rondom de muziekindustrie dat ontstaan is door het illegaal downloaden van muziek ligt open voor een nieuwe strijd: die tussen uitgevers en filesharers. En snel ook.
Veel uitgevers en boekhandelaren denken dat het zo’n vaart niet zal lopen. “Mensen houden toch van de geur en het gevoel van papier”, hoor je mensen uit het boekenvak dan zeggen. Of men vertrouwt op beveiliging: “onze ebooks worden voorzien van drm, zodat ze niet onbeperkt te kopiëren zijn.” Men vergeet gemakshalve dat geen drm systeem waterdicht is en dat de muziekindustrie inmiddels voor een groot deel is afgestapt van beveiliging. “Wie denkt zijn waar te kunnen beveiligen is kansloos”, aldus een vertegenwoordiger van EMI. “Elke nieuwe vorm van beveiliging wordt binnen een week gekraakt.”
Niels Aalberts, manager van Kyteman, onderstreept deze mening: “Succesverhalen afdoen als incidenten, trends ontkennen, de kop in het zand steken of erger: de vooruitgang proberen te stoppen met nutteloze DRM, onverklaarbaar hoge prijzen en lange levertijden voor e-books is oliedom en levensgevaarlijk. Bel 5 minuten met het lokale kantoor van Universal - of Sony Music en vraag wat dit soort krampachtige bokkensprongen en drogredenen de muziekindustrie de afgelopen 10 jaar hebben gebracht: niets.”
Ook advocaat Hans Bousie ziet de toekomst somber in. “E-books kun je lezen op mooie hebbedingetjes als de iPad of de Kindle. En wat denkt u, als de consument gratis muziek en films op zijn iPads zet, zou die dan echt gaan betalen voor e-books? Forget it.”
Het punt is dat de ereader aan een onstuitbare opmars bezig is. En denk nu niet aan die trage zwart/wit apparaten die nu op de markt zijn. Denk eerder aan iPad-achtige tablets, of telefoons met een flink scherm. De vraag naar digitale boeken (en tijdschriften, kranten..) zal hierdoor enorm toenemen. Als al deze content te duur is, of te lastig in de aanschaf (mede door drm) dan kiest de consument de illegale weg. Nu al worden er talloze illegale ebooks te koop aangeboden via sites als Marktplaats, en ook ‘ondergronds’ zal het snel gaan: ebookbestanden zijn immers zo klein dat je ze kunt emailen. Daar zijn helemaal geen torrentsites meer voor nodig.
“Gewoon geen ebooks publiceren” zoals sommige uitgevers het probleem denken te voorkomen is struisvogelpolitiek. Het scannen van boeken wordt steeds eenvoudiger en sommige piraten maken er een sport van om als eerste een papieren boek in digitale vorm online te hebben staan. Denk maar aan de boeken van J.K. Rowling, die nooit officieel als ebook zijn uitgegeven, maar wel allemaal in het illegale circuit te vinden zijn.
Ik ben er zelf nog steeds van overtuigd dat er wel een toekomst is voor uitgevers. Bied je uitgaven aan op de manier zoals de klant het wil (op papier en/of digitaal). Maak het zeer eenvoudig om ebooks aan te schaffen, en maak ze vooral niet te duur. Kijk eens naar het gemak waarmee je apps kunt kopen op de iPhone. Probeer creatief om te gaan met digitale publicaties, geef bijvoorbeeld ouder werk van een auteur weg als reclame voor een nieuwe titel of werk met flexibele prijsmodellen of licenties. En betrek je auteurs vooral in de plannenmakerij; het draait om hén, niet om je eigen instituut.
Hoe dan ook denk ik dat het boekenvak in omvang zal afnemen als gevolg van de digitalisering. Een aantal intermediairen – aan het begin, midden en einde van de keten - zullen onvoldoende toegevoegde meerwaarde bieden en verdwijnen. Flink wat auteurs - zowel gevierde als startende - zullen zelfstandig gaan publiceren, zonder uitgever. Zij kunnen kiezen uit een breed spectrum van redacteuren, pr mensen en vormgevers die na een abrupt beëindigde carrière in het boekenvak hun diensten als zzp-er aanbieden.
De uitgeverijen die overblijven bedienen een duidelijke doelgroep, weten goede pr te bedrijven voor een auteur en weten flexibel om te gaan met alle oude én nieuwe kanalen waarlangs uitgaven verkocht kunnen worden. Maar het boekenvak zal nooit meer worden wat het was: ‘there will be blood’. Kijk maar naar de muziekindustrie.
