In onze moderne samenleving die ingericht lijkt om ziekte, ouderdom en dood uit te bannen, bestaat de laatste jaren een nieuwe belangstelling voor rituelen rond het sterven, begraven en rouw. De rijke joodse traditie biedt een schat aan riten en regels die de rouwenden helpt vorm te geven aan hun ervaring met de dood. Bijzonder aan de joodse visie op sterven en rouw is de grote rol die aan de gemeenschap wordt toebedeeld.
Sterk als de Dood geeft een uitgebreid overzicht van de joodse traditie met betrekking tot sterven en rouw. Naast een omschrijving van de rituelen en gebruiken worden thema’s uitgewerkt – zoals mensbeeld, herleving der doden, solidariteit, menselijke waardigheid, troost - die aan de basis liggen van deze joodse visie. Het laat zien dat de traditie nog steeds actuele inzichten en antwoorden heeft te bieden voor iedereen die worstelt met vragen rond euthanasie, stervensbegeleiding, verlies en rouwverwerking.
Drs. Sasja Martel (1954) studeerde judaica in Amsterdam en Jeruzalem. Zij studeerde af op de betekenis van de gemeenschap in het rouwproces van de enkeling (1983). Zij schreef diverse artikelen over sterven en rouw in de joodse traditie. Sinds 1976 doceert zij Jodendom in binnen- en buitenland. Zij is de initiatiefneemster van het Joods Hospice Immanuel te Amsterdam.
“Had ik als jood geboren willen zijn? Bij het lezen van dit boek over sterven en rouw, verdriet en troost in de joodse traditie heb ik me dat opnieuw afgevraagd. Wat een erfgoed - daar zou ik deel aan willen krijgen.”
Huub Oosterhuis
“Rouw, het scheurende verdriet, die diepe, onzegbare smart, is het zusje van Liefde. In onze geseculariseerde samenleving, waarin van echt samen leven geen sprake meer lijkt te zijn, is rouwen een eenmansactie geworden, waardoor je bent opgesloten in je eigen verdriet, terwijl ooit mensen elkaar overeind hielden en het proces contouren gaven met eeuwenoude riten en gebruiken. In de joodse traditie zijn veel van die vormen nog merkbaar en werkbaar. Sasja Martel heeft in dit boek een diepgaande studie neergelegd waar niet alleen dochters en zonen van het Oude Volk zich in kunnen herkennen. Theologen, pastores, artsen, verpleegkundigen, mensen van welke koekplank dan ook, kunnen eruit leren dat verdriet een neembare muur is tussen twee tuinen. Dat er aan de andere kant geen dorre steppe is, maar dat er rozen van hoop en troost bloeien. Zo wordt eenzaamheid weer tweezaamheid. Zo wordt de rouw van vandaag weer de liefde van toen en altijd.”
Jos Brink, pastor
“Een gedegen studie over rouw en sterven in het jodendom. Vlot geschreven en toegankelijk, met aandacht voor de concepten die achter de wetten (halacha) schuil gaan. Naast de theologische en praktische aspecten heeft de auteur ook aandacht voor de therapeutische kant van het onderwerp. Een goede aanvulling op de weinige, al bestaande Nederlandstalige werken op dit gebied.”
Leo Mock, historicus en docent rabbinica
