09-09-08 17:00
Mensen gaan er meestal vanuit dat hun manier van kijken en dat wat voor hen betekenis heeft ook voor anderen geldt. Het kan hinderlijk zijn als iemand heel anders kijkt, anders betekenis geeft. In organisaties leidt dat tot gebrekkige resultaten en hoge kosten. De oorzaak? Verschil in oriëntaties. In Zijn zij gek of ben ik het? laten Wim van Dinten en Imelda Schouten zien dat je oriëntaties kunt gebruiken om problemen in de maatschappij en in organisaties op te lossen.
Het boek begint met de betekenisgeving: hoe je verschijnselen, gebeurtenissen, situaties of mensen beoordeelt. In die beoordeling ontstaan patronen die kenmerkend voor jou zijn. Die patronen nemen als vooringenomenheid bezit van je. De auteurs noemen dat ‘oriëntatie’, met andere woorden, een oriëntatie is een vooringenomenheid die zichtbaar wordt in wat je kiest, hoe je praat, schrijft, organiseert, met anderen omgaat. Je kunt er patronen mee herkennen. Mensen, groepen, volken en culturen zijn ermee te typeren. Organisaties kun je ermee diagnosticeren: hoe ze worden gepositioneerd, geleid, ingericht. Van Dinten en Schouten onderscheiden vier oriëntaties: de rationele, de zelfreferentiële (intern), en de sociale en de open oriëntatie (extern).
In de westerse wereld overheersen interne oriëntaties. De invloed van de omgeving en sociale samenhang zijn daarmee op de achtergrond geraakt. Materieel gezien heeft ons dat veel voordeel opgeleverd. Maar steeds meer mensen krijgen het gevoel dat er iets verloren is gegaan, dat veel organisaties vervreemd zijn van de realiteit.
Zijn zij gek of ben ik het? laat zien dat het ook anders kan. Als we externe oriëntaties meer gaan waarderen, de mensen met wie we leven en de omgeving waarin we werken meer gewicht gaan geven, ontstaat de kwaliteit van leven waar we zo naar op zoek zijn. Uitgaan van context blijkt effectiever én rendabeler dan werken vanuit een intern georiënteerd systeem.
Wat gebeurt er met je als je de vier oriëntaties herkent in je omgeving? Als je je realiseert dat je organisatie losgeraakt is van de realiteit en uitsluitend systeemgedreven bezig is? Hoe kan een organisatie zich vernieuwen en hoe geef je dat praktisch vorm? Wat doet het met je als je inziet en gelooft dat het beter kan? Hoe ga je dan verder? Deze vragen worden in het laatste deel van het boek beantwoord.
Wim van Dinten en Imelda Schouten werken al tien jaar met oriëntaties in opleidingen, adviesprojecten en loopbaanbegeleiding vanuit de Stichting Sezen. Zij hebben ervaren hoeveel invloed oriëntaties hebben op mensen en organisaties. Dat inzicht in oriëntaties mensen helpt nieuwe wegen en oplossingen te vinden. Zij zijn ervan doordrongen dat allerlei problemen van deze tijd vanuit oriëntaties beter begrepen kunnen worden. Herkenning, acceptatie en gebruik van oriëntaties maken het mogelijk nieuwe wegen in te slaan.
Wim van Dinten publiceerde in 2002 Met gevoel voor realiteit.
