Wie schrijft die betaalt

Vanmorgen lag het eerste thuisbezorgde exemplaar van De Pers in de brievenbus. Je vraagt je als uitgever af hoe het toch mogelijk is; er werken tientallen mensen op de redactie, het dagblad wordt dagelijks gedrukt in een oplage van 500.000 en nu wordt de krant ook nog eens huis-aan-huis verspreid. En dat allemaal zonder betalende abonnees.

Het hele businessmodel van uitgevers staat op z’n kop; vroeger nam je als lezer een abonnement op de krant en van de inkomsten werden journalisten, redactieleden, vormgevers, drukkers en distributeurs betaald.

Dit model lijkt met de thuisbezorging van De Pers definitief passé. De tendens is breder, ook op internet zie je dat consumenten steeds minder geneigd zijn om te betalen voor content, of dat nu nieuws is, reisinformatie, muziek of films.

Ook uitgevers van boeken zitten in een veranderende markt; er wordt alleen nog geld verdiend aan bestsellers; de publicatie van alle andere boeken in een kleine oplage wordt steeds minder rendabel.

De boekenwereld is echter nog niet zo ver dat je er ‘gratis’ boeken kunt vinden, al verandert dat met de introductie van het ‘gratis’ studieboek in de loop van dit jaar en met de opkomst van gratis boeken – tot nu toe weliswaar alleen nog digitaal, maar dat kan veranderen - met daarin advertenties.

Gevolgen van ‘vergratisering’

De tendens dat informatie gratis wordt zal uiteindelijk wel een weerslag hebben op de kwaliteit; het verzamelen, bewerken en schrijven van kwaliteitscontent vraagt tijd en tijd is nog altijd geld. Een eerste gevolg is dus dat bij een gelijkblijvend of krimpend budget de kwaliteit van dagbladen en boeken achteruit gaat; het wordt oppervlakkiger, doordat er meer recycling plaatsvindt van informatie uit andere bronnen of van oud materiaal. Er is minder ruimte voor eigen onderzoek of voor opiniestukken.

Een tweede gevolg is dat uitgaven afhankelijker worden van adverteerders. De Pers bestaat voor éénderde uit advertenties; de eerste studieboeken met daarin om de pagina een advertentie worden al aangeboden.

Een derde gevolg is dat, op het moment dat er geen grote doelgroep bestaat voor het te publiceren materiaal, adverteerders afhaken en de auteur de publicatiekosten voor zijn rekening moet nemen. Wie schrijft die betaalt.

Een interessant vierde gevolg is dat het principe van user generated content zich verder zal ontwikkelen als basis voor de inhoud van periodieken of boeken. Denk aan de ontwikkeling van wikipedia. En de eerste boeken die gebaseerd zijn op weblogs en discussiefora zijn een feit.

Tot slot is het natuurlijk zo dat lezers van Metro, Sp!ts of De Pers hoe dan ook voor het dagblad betalen, one way or the other. Bedrijven die adverteren in deze ‘gratis’ dagbladen verdienen immers hun geld met de verkoop van producten aan de lezers van diezelfde dagbladen. De abonnee van vroeger is de consument van nu.